Επιβεβλημένες μεγάλες μεταρρυθμίσεις

Το άρθρο έχει συνταχθεί την Κυριακή, 19 Ιουλίου, 2009 και έχει καταχώρηθεί στην κατηγορία ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Μπορείτε να παρακολουθήσετε σχόλια σε αυτό το άρθρο μέσω του RSS 2.0 feed. Μπορείτε να αφήσετε μια απάντηση , ή να κάνετε trackback από το site σας.

Επιβεβλημένες μεγάλες μεταρρυθμίσεις

Tου Μιχάλη Γ. Αργυρού*

Η παρούσα χρηματοπιστωτική κρίση είναι η μεγαλύτερη των τελευταίων εξήντα ετών, όχι όμως εφάμιλλη εκείνης του 1930. Το διεθνές οικονομικό σύστημα θα παραμείνει σύστημα ανοικτών οικονομιών με αυξημένο ανταγωνισμό. Η εκτόνωση της κρίσης σε διεθνές επίπεδο δεν εγγυάται το τέλος της σε εθνικό. Σε κάθε χώρα η διάρκεια και τελικές της συνέπειες (steady state effects) θα καθοριστούν από δύο παράγοντες:

Πρώτον, από το μέγεθος του άμεσου πλήγματος (impact effect) από το παγκόσμιο πιστωτικό σοκ στην εγχώρια οικονομία. Αυτό αναφέρεται κυρίως στην πλευρά της ζήτησης και είναι συνάρτηση του βαθμού

(α) έκθεσης του χρηματοπιστωτικού συστήματος στην διεθνή κρίση
(β) ικανότητας του ιδιωτικού τομέα να εξυπηρετεί προϋπάρχοντα χρέη υπό συνθήκες πιστωτικής συρρίκνωσης
(γ) εξάρτησης της αγοραστικής δύναμης του ιδιωτικού τομέα από τις τιμές ακινήτων και αξιών
(δ) συμμετοχής των εξαγωγών στο ΑΕΠ.

Δεύτερον, από την ικανότητα της εγχώριας οικονομίας συγκριτικά με άλλες να απορροφήσει το άμεσο πλήγμα. Αυτή αναφέρεται κυρίως στην πλευρά της προσφοράς και είναι συνάρτηση του βαθμού

(α) εγχώριας παραγωγικότητας
(β) ευελιξίας και ανταγωνισμού στην εγχώριες αγορές εργασίας, προϊόντων και υπηρεσιών
(γ) καταλληλότητας της οικονομικής πολιτικής
(δ) αξιοπιστίας έναντι των διεθνών αγορών.

Σε ό,τι αφορά το άμεσο πλήγμα, η Ελλάδα είναι σε καλύτερη θέση από πολλές χώρες. Οι ελληνικές τράπεζες δεν είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες σε τοξικά πιστωτικά προϊόντα και οι επενδύσεις τους στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης εμφανίζονται σταδιακά ασφαλέστερες.

Ο ιδιωτικός δανεισμός είναι χαμηλότερος από το μέσο όρο της ΟΝΕ και η ελληνική κατανάλωση δεν εξαρτάται καίρια από τις τιμές ακινήτων και αξιών. Τέλος, ο ελληνικός λόγος εξαγωγών ως προς ΑΕΠ είναι πολύ χαμηλότερος από τον μέσο όρο της ΟΝΕ.

Ετσι, η πτώση του διεθνούς εμπορίου δεν προκαλεί μείωση παραγωγής αντίστοιχη με εκείνη σε πιο ανοικτές οικονομίες. Συμπερασματικά, το άμεσο πλήγμα που υφίσταται η Ελλάδα είναι σημαντικό αλλά σχετικά περιορισμένο.

Πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα αποτελεί η απορρόφησή του. Η ελληνική οικονομία χαρακτηρίζεται από χαμηλή παραγωγικότητα, δύσκαμπτη αγορά εργασίας, χαμηλό επίπεδο ανταγωνισμού, υπερβολικό δημόσιο χρέος, αναποτελεσματικό σύστημα δημόσιας διοίκησης, θεσμική αστάθεια και εκτεταμένη γραφειοκρατία και διαφθορά.

Τα παραπάνω αποτελούν σημαντικές πραγματικές στρεβλώσεις (real rigidities) που μειώνουν το βαθμό οικονομικής ευελιξίας (flexibilty) και καθιστούν πιθανή την παράταση των συνεπειών της κρίσης στην Ελλάδα.

H διεθνής κρίση αναδεικνύει έντονα τα προϋπάρχοντα διαρθρωτικά προβλήματα της ελληνικής οικονομίας. Στο σύγχρονο διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον το υπερπροστατευτικό-κρατικοδίαιτο ελληνικό αναπτυξιακό μοντέλο έχει προ πολλού ξεπεραστεί και παρουσιάζει σημαντικό έλλειμμα διεθνούς αξιοπιστίας.

Το τελευταίο αποτυπώνεται με συνεχείς απώλειες στους τομείς της ανταγωνιστικότητας και προσέλκυσης ξένων άμεσων επενδύσεων και στο υψηλότερο εντός ΟΝΕ ασφάλιστρο κινδύνου στα επιτόκια κρατικού δανεισμού.

Στην απουσία εθνικής νομισματικής πολιτικής και με ελάχιστα περιθώρια δημοσιονομικών παρεμβάσεων, τα προσεχή χρόνια οι ελληνικές αρχές θα ασκούν οικονομική πολιτική «με την πλάτη στον τοίχο».

Mερικές φορές, όμως, η καλύτερη επιλογή είναι να μην έχει κανείς επιλογή: Υπό την πίεση των μεγάλων ελλειμμάτων, των Ευρωπαϊκών μας εταίρων και των διεθνών αγορών θα είναι πολύ δύσκολο για κάθε ελληνική κυβέρνηση να αναβάλλει περαιτέρω τις επιβεβλημένες μεταρρυθμίσεις.

Αυτό αφήνει περιθώρια συγκρατημένης αισιοδοξίας για το μέλλον της ελληνικής οικονομίας, ακόμα και υπό τις δύσκολες σημερινές περιστάσεις.

*Ο κ. Μιχάλης Αργυρού διδάσκει οικονομικά ως «Senior Lecturer» στο Cardiff Business School.

Σχετικά Άρθρα


ΑΦΗΣΤΕ ΣΧΟΛΙO

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

ΣΤΙΓΜΙΟΤΥΠΑ